Du Lịch Xứ Phật PDF (NXB Sài Gòn 1930) - Đoàn Trung Còn

direrc nhiëu oà trong nhirng khoàng dat ay cung có nhiëu mô kim qui mà den nay m&i vira khai phd. Dàn-cir rài-rdc tirng khóm, tirng chòm, phàn dông dëu là dàn bình-bong cùng v&i nhirng doàn trim rày non mai mìi thong - dong giria treri. 0’ neri thi-tir, có nhirng dinh-thir dên-âài phàn dông thuòc vë ben phdi thày tu, vi trong nu&c phdi thày tu càm-quyèn quóc-chdnh mòt edeh manh-me lctm và chodn het mot phàn tir trong so bình-dàn. Phdi này lai ghét ngòai-quóc, moi khi nghe có ngirèri ngoai-quóc t&i thì lien ra linh hoge truc xuât hoac giét ngay di.

•fG khoàng giira là kinh-dô Lhassa, có hoàng-thành rat to tdt. hoàng-dé vira là ngircri làm dàu trong mr&c vira là ngir&i chu bên phdi thày tàng, duçrc dân ton - trong nhir phàt-treri. Ngirèri ngoai-quóc, nhir muón dén kinh-thành th&i phài gap biét bao nhiëu noi khô - nguy trên nhirng con dirèrng tràc-trër gay-go dày hàm-ho chông gai, trên nhirng quàng dong mông-mênh dày nhirng tuyët-sirvng, phài chiù nhirng cânh chiéu dai màng trèri và phài nhin dói ngày no qua

P> %.doàh Abili

— 2 —

ngày kia, mà d'âu co trai qua nhirng noi âij thi vira den rai cung dà b\ ngirài trug tâm ra mà truc-xuât lien. Có mot dụi agirai nhà kiên-cRi nên chiù kño noi mà vào thành Lhassa, nfìirng a không dirge mây ngày thi lai bi agirai biët ra mà buôe phdi tra ve. Trong may agirai dirac bir&c chan tai xír Tây - tgng thài cd ông W. W. Rockhill, ngirài niràc My, ông R. P. Hue. ngirài nu&c Phàp, ông dèn tân thành Lhassa vào nam 1844, à dirac lâu và có viët ra quyën sdch tira de : Souvenirs d'un voyage dans la Tartarie, te Thibet et la Chine. Ké vào nam 1917 cd bà Alexandre David Néel, ngirài niràc Phàp, vào dirac xir Tây - tgng, ben già ra ngirài hành - khàt trong niràc, mà sang dën Lhassa, cd dem theo mot dira tre làm con nudi. Trong khi bà a Lhassa, không ai bici rô mà truy tâm, nên bà khâo - ciru dirac nhieu deu rat hay, sau ve có viet ra quyën sdch « Modernisme Bouddhiste » và nhiên quyen sdeh khdc cung d'êu khâo v'ờ Phât-gido bên Tây-tang... Tuy xir Tây-tgng cd mot dụi khi dirac ngaài khâo luán

ve tôn-gido, v'ê phong-tuc, vê chdnh-tri, nhirng ve viêc hiêu xir Tây - tgng tliài không mây ngirài hiêu cho rô - ràng. That Ig, xir Tây tgng không ma cira cho ngogi-quôc vào, cung không qua ngoai - quoc mà du - hoc mà giao - thông, quyën - elianti tronq niràc giao v'ê phdi thiiy tu mà à ede niràc, ngirài cho là bï lâu roi, nhir vây mà gàn dây xir Tây-tang daac tân-bô mot cdeh Ig thiràng làm cho nìiàng nhà hay quanq tâm vè chdnh - tri và kinh-të không the làm nga di dirac ! Sir duy-tân câi-cdch cua xir Tây-tgng miràng tirçrng nhir niràc Nhirt mây mirai nam qua ròi, each nay mirài may nam thi xir Tây-tgng hây côn thuôc vë niràc Tàu, edeh dây mirài mây nam thi xir \ây - tgng không có mot dôi binh chinh - don theo loi kim - thài. Mà ngày nay thi dâ ra mot niràc dôc - lâp và tir-do, tgi cd quîn-binh hùng - thgnh, hàng - ngü chïnh - të và dimg toàn súng kim-thài mua a Châu-Àu hay là làm à Lhassa. Trong mây tinh-thành cd sa diën-tin, tgi kinh-dô bây già Igi cung có mây nói, và bgc gtây ciiug dirac diing de dôi chdc trong dân-gian... Ngày nay xir Tây-tang dirac câi-cdch, dirac duy-tân thi cd le riràc ngogi-quôc vàor nhirng không, Tây-tang tân-bô