Tuyệt Quán Luận

Tuyệt Quán Luận (Tuyệt Quán Luận là một văn bản cổ xưa về Thiền được tìm thấy khi động Ðôn Hoàng được khám phá vào năm 1900. Bản văn này được nhiều người cho là tác phẩm của chính Tổ Bồ Ðề Ðạt Ma. Nhưng cũng như tất cả những gì liên quan đến Tổ Ðạt Ma, không có một chứng cớ nào chắc chắn để khẳng định điều đó là có thật hay không. Tuy nhiên, trong văn bản này ta thấy hiển hiện tinh thần Thiền thật sâu sắc và bao la như những điều đã được Tổ Ðạt Ma truyền lại. "Tuyệt Quán Luận" đã được ông Vũ Thế Ngọc dịch và xuất bản năm 1983. Bản dịch sau đây do tôi dịch lại từ bản Hán văn và tham chiếu phần lớn vào bản dịch của ông Vũ Thế Ngọc , cũng là để cho tự mình sáng tỏ hơn trên con đường học đạo.) ĐOẠN MỘT Ðại đạo vốn không lặng, bao la mà thâm diệu, không thể lấy tâm mà hỏi, không thể lấy lời mà giải được. Nay cho là có hai người đang cùng nhau luận bàn những điều chân thực. Sư chủ tên Nhập Lý, đệ tử hiệu là Duyên Môn. Lúc bấy giờ tiên sinh Nhập Lý lặng yên không nói, bỗng Duyên Môn đứng dậy hỏi rằng: - Cái gì gọi là tâm? Thế nào là an tâm? Ðáp: - Không cần phải lập ra tâm để mà cố cho được an, thế gọi là an vậy. Hỏi: - Nếu không có tâm , lấy gì học Ðạo? Ðáp: - Ðạo vượt ra ngoài sự suy nghĩ của tâm, cần gì phải lấy tâm để tìm đạo? Hỏi: - Nếu không lấy tâm suy nghĩ, vậy lấy gì để suy nghĩ? Ðáp: - Có suy nghĩ tức là có tâm, có tâm tức không phải Ðạo. Không suy nghĩ là không tâm, không tâm mới thực là Ðạo (chân đạo). Hỏi: - Mọi chúng sanh thực đều có tâm chăng? Ðáp: - Nếu chúng sanh đều có tâm thực, tất sẽ điên đảo. Bởi từ chỗ không tâm mà lập ra tâm nên mới sinh ra vọng tưởng. Hỏi: - Vô tâm có gì chăng? Ðáp: - Vô tâm là không rỗng, không rỗng là thiên chân (chân lý sẵn có), thiên chân tức là đại đạo.

Hỏi: - Vọng tưởng chúng sinh có gì diệt được chăng? Ðáp: - Nếu thấy vọng tưởng lại muốn diệt vọng tưởng thì không xa vọng tưởng được. Hỏi: - Nếu không diệt vọng tưởng thì có hợp đạo lý không? Ðáp: - Nói hợp với không hợp đã là không xa lìa vọng tưởng được rồi. Hỏi: - Vậy phải làm gì? Ðáp: - Chẳng làm gì cả. ĐOẠN HAI Duyên Môn lại hỏi: - Thánh nhân bỏ pháp gì, hay được pháp gì mà thành bậc thánh? Nhập Lý đáp: - Không bỏ pháp nào, không được pháp nào tức là thánh vậy. Hỏi: - Nếu không bỏ cũng không được, vậy có gì khác với phàm phu? Ðáp: - Không giống, là tại sao? Vì phàm phu thẩy đều còn mong bỏ (sở đoạn), còn mong được (sở đắc). Hỏi: - Nếu nói rằng phàm có sở đắc, thánh không có sở đắc, vậy được và không được (đắc và bất đắc) có gì khác nhau? Ðáp: - Phàm nhân còn có sở đắc, tức là còn hư vọng, còn hư vọng nên mới luận bàn giống hay không giống. Không còn hư vọng, tức không còn có gì khác hay không khác nữa. Hỏi: - Nếu không có gì khác, vậy cái gì lập thành thánh nhân? Ðáp: - Phàm phu với thánh nhân đều chỉ là cái tên gọi. Tên gọi vốn không có sự phân biệt trong đó. Cũng giống như thuyết lông rùa, sừng thỏ (những chuyện không tưởng) vậy. Hỏi: - Nếu nói thánh nhân cũng giống như lông rùa sừng thỏ, tức mọi sự chỉ là không huyễn, vậy người ta phải học gì đây? Ðáp: - Ta nói lông rùa là không, chứ không nói rùa là không. Ngươi thấy ví dụ đó khó hiểu ư?