Lịch Sử Việt Nam Thời Đầu Hậu Lê (Ngô Văn Phú)

https://thuviensach.vn

Thời Lê sơ (1428-1527)

Thời Lê sơ kéo dài đúng 100 năm, có 10 vua thuộc 6 thế hệ.

Xây dựng đất nước

Giai đoạn đầu là thời kỳ xây dựng lại đất nước sau thời bị nhà Minh đô

hộ. Sau khi lên ngôi, Lê Thái Tổ nhanh chóng bắt tay vào xây dựng

đất nước bị tàn phá qua nhiều năm chiến tranh.

Sang thời Lê Thánh Tông, vua tiến hành một loạt cải cách đưa Đại

Việt bước vào thời kỳ phát triển thịnh trị được coi là hoàng kim của

chế độ phong kiến Việt Nam.

Bộ máy hành chính

Bài chi tiết: Hành chính Đại Việt thời Lê sơ và Xã trưởng thời Hậu Lê

Lê Thái Tổ chia nước ra làm 5 đạo, đạo mới đặt gọi là Hải Tây đạo,

gồm cả Thanh Hóa, Nghệ An, Tân Bình và Thuận Hóa. Trong các đạo,

đạo nào cũng có quan Hành khiển để giữ sổ sách về việc quân-dân.

Dưới đạo là phủ huyện (miền núi gọi là châu), xã, thôn. Đến thời vua

Lê Thánh Tông đổi chia làm 5 đạo thành 13 đạo thừa tuyên thay chức

An phủ sứ đứng đầu ở mỗi đạo bằng 3 ti phụ trách ba mặt hoạt động

khác nhau ở mỗi đạo thừa tuyên. Dưới đạo thừa tuyên có phủ, châu,

huyện, xã, thôn.

Bộ máy chính quyền phong kiến được hoàn thiện dần và đến thời vua

Lê Thánh Tông thì được các nhà nghiên cứu đánh giá là hoàn chỉnh

nhất. Đứng đầu triều đình là vua. Để tập trung quyền lực vào nhà vua

Lê Thánh Tông bãi bỏ một số chức vụ cao cấp nhất như tướng quốc

https://thuviensach.vn

đại tổng quản đại hành khiển. Vua trực tiếp nắm mọi quyền hành kể

cả chức tổng chỉ huy quân đội. Giúp việc cho vua có các quan đại

thần.

Nhà nước phong kiến tập quyền qua các đời từ nhà Trần chỉ có 4 bộ:

Hình, Lại, Binh, Hộ. Đời vua Lê Thái Tổ chỉ có 3 bộ: Lại, Lễ, Dân (tức

Hộ Bộ). Lê Thánh Tông tổ chức thành sáu bộ:

Lại Bộ: Trông coi việc tuyển bổ, thăng thưởng và thăng quan tước;

Lễ Bộ: Trông coi việc đặt và tiến hành các nghi lễ, tiệc yến, học hành

thi cử, đúc ấn tín, cắt giữ người coi giữ đình, chùa, miếu mạo;

Hộ Bộ: Trông coi công việc ruộng đất, tài chính, hộ khẩu, tô thuế kho

tàng, thóc tiền và lương, bổng của quan, binh;

Binh Bộ: Trông coi việc binh chính, đặt quan trấn thủ nơi biên cảnh,

tổ chức việc giữ gìn các nơi hiểm yếu và ứng phó các việc khẩn cấp;

Hình Bộ: Trông coi việc thi hành luật, lệnh, hành pháp, xét lại các việc

tù, đày, kiện cáo;

Công Bộ: Trông coi việc xây dựng, sửa chữa cầu đường, cung điện

thành trì và quản đốc thợ thuyền.

Dưới thời Lê Thánh Tông, các quan chỉ được làm việc tối đa đến tuổi

65 và ông bãi bỏ luật cha truyền con nối cho các gia đình có công -

công thần. Ông tôn trọng việc chọn quan phải là người có tài và đức.

Ngay sau khi giành được quyền lực, thành lập nhà Lê, trừ một số ít

người như Nguyễn Trãi, Nguyễn Chích, Nguyễn Xí, Lương Thế Vinh,

Đinh Liệt... phần lớn các quan lại (nhất là các công thần) đều có biểu

hiện tham ô. Năm 1438, thấy thiên tai xuất hiện liên tục, Lê Thái

Tông phải hạ chiếu tự trách và tự hỏi: "Phải vì hối lộ công hành mà

trời phạt chăng?". Lê Thánh Tông thì than:"Trên thì Tể tướng, dưới thì

https://thuviensach.vn

bách quan, hùa nhau kiếm lợi, hối lộ công hành". Công thần bậc nhất

như Thái phó Lê Văn Linh làm nguyên lão 3 triều, chuyên nghề vơ vét

dân chúng tới nỗi các đồng liêu cũng phải kêu, Tổng quản Lê Thụ bắt

dân về xây nhà riêng cho mình, tham nhũng rất nhiều nhưng khi bị

đưa ra pháp trường thì được tha vì là công thần. Con Lê Thụ là Lê

Quát cũng ỷ lấy được công chúa, bắt cấp dưới phải nộp trâu, dê. Các

quan dưới lại bắt dân phải nộp những thứ này cho họ.

Kinh tế

Bài chi tiết: Thương mại Đại Việt thời Lê Sơ, Nông nghiệp Đại Việt thời

Lê Sơ, và Thủ công nghiệp Đại Việt thời Lê Sơ

Đĩa gốm men lam trang trí rồng thế kỷ 15Lê Thánh Tông còn quan

tâm các chính sách nhằm phát triển kinh tế như, sửa đổi luật thuế

khóa, điền địa, khuyến khích nông nghiệp, mở đồn điền. Các ngành

nghề thủ công nghiệp và xây dựng dưới thời trị vì của Lê Thánh Tông

cũng phát triển khá mạnh.

Nông nghiệp

Hai mươi năm dưới ách thống trị của phong kiến nhà Minh, đời sống

nhân dân Đại Việt rất cực khổ. Để nhanh chóng phục hồi và …