Ông Cử (Hồ Biểu Chánh)

https://thuviensach.vn

Ông C͵ 1 www.hobieuchanh.com

Ông Cӱ +ӗ BiӇu Chánh

I

Ӣ sát mӝt bên kinh thành Sài gòn, lҥi nhӡ mҩy năm lúa gҥo cao giá làm cho cuӝc kinh WӃ ÿâu ÿâu cNJng thҥnh phát, nên miӋt Phú Nhuұn mӣ-mang mau lҽ, ngày nay dân cѭ ÿông-ÿҧo buôn-bán xôn xao xe hѫi, xe ÿLӇn rҫn rҫn, nhà gach phӕ lҫu chӟn chӣ. Mà cách mѭӡi mҩy năm trӣ vӅ trrѭӟc thì Phú-nhuұn bҩt quá là môt làng trӝng trӝng Fӫa tӍnh Gia-Ðӏnh vұy thôi. Tѭy trong làng có mӝt cái chӧ kêu là chӧ Xã Tài, ӣ dӵa bên ÿѭӡng xuӕng Cҫu KiӋu, song cái chӧ ҩy leo-heo mӛi buәi sӟm mai bҥn hàng nhóm thѭa-thӟt Pӝt lát mà bán cá, tôm, rau, thӏt sѫ sӏa cho bình-dân ӣ chung-quanh dùng hàng ngày, chӟ không có món chi ngon, không có ÿӗ chi quí. Dӑc theo ÿѭӡng xuӕng Cҫu KiӋu thì có năm ba tòa nhà ngói nӅn ÿúc, rào sҳt coi sҥch-sӁ mӛi chһn xa xa có môt tiӋm chӋt bán ÿӗ tҥp-hoá giӕng nhѭ các tiӋm ӣ theo mҩy chӧ nhà quê còn bao nhiêu thì là nhà lá, hoһc phӕ lҫu hay phӕ ngói mà vách ván cNJ mèm cҩt chen lӝn vӟi nhau coi dѫ-dáy mà lҥi không thӭ-tӵ. +ҥng dân ӣ trong mҩy nhà lá và phӕ cNJ ÿây thѭӡng thѭӡng là: 1) Nhӳng ngѭӡi chӫ xe kiӃng hoһc xe song mã, sҳm xe ҩy ÿӇ mӛi ngày ÿem xuӕng chӑ BӃn Thành mà ÿѭa hành-khách; 2) Nhӳng thӧ hӗ, thӧ mӝc, thӧ nguӝi, thӧ sѫn, cùng tiӇu-công, làm ăn tiӅn ngày hoһc tiӅn tuҫn trong các sӣ, hãng dѭӟi Sài-gӡn; 3) Nhӳng ngѭӡi mua bán hàng bông mӛi bӳa lên vѭӡn mua trái cây, bҫu, bí, rau cҧi, gánh xuӕng chӧ BӃn Thành mà bán ; 4) Nhӳng bӗi bӃp ӣ dӑn phѭӡng hoһc ÿi chӧ nҩu ăn cho Tây. /ҥi còn có mӝt hҥng ngѭӡi nӳa - hҥng nҫy ÿông hѫn hӃt - ҩy là lҥng ngѭӡi không nghӅ-nghiӋp nhӭt ÿӏnh, ÿàn-ông có, ÿàn-bà có, làm ngày nào ăn ngày nҩy, gһp viӋc gì thì làm viӋc ҩy, viӋc phҧi cNJng làm mà viӋc quҩy cNJng làm. Ðám bình-dân lao-khә nҫy thѭӡng thѭӡng ban ngày rҧo ÿi mӛi ngѭӡi mӝt nѫi, ÿi theo nghӅ nҩy mà làm ăn, ÿӃn chiӅu tӕi mӟi trӣ vӅ mà phҫn nhiӅu thì ghé quán chӏ Năm TiӅn mà ăn uӕng. Cái quán cѫm cӫa chӏ Năm TiӅn ÿây dӑn trong hai căn phӕ ngói cNJ, vách ván, cӱa day qua hông chӧ Xã Tài. Bӣi bӅ ăn ӣ cӫa dân trong chӧ nhѭ vҫy, nên quán buәi sӟm mai thѭӡng thѭa khách còn buәi chiӅu lҥi ÿông ÿҫy, làm cho Năm TiӅn là mӝt ngѭӡi goá chӗng phҧi quay mòng-mòng vӟi hai ÿӭa con, mӝt ÿӭa gái chӯng 20 tuәi vӟi mӝt ÿӭa trai 15 tuәi, có bӳa mҽ con bán tӟi 9 giӡ tӕi mӟi rҧnh ÿѭӑc. 0ӝt bӳa chúa-nhӵt, thӧ cùng tiӇu-công các sӣ, các hãng ÿӅu ÿѭӧc nghӍ nên giӡ ăn Fѫm trѭa, tӵu mhau lҥi quán cӫa chӏ Năm TiӅn gҫn vài mѭѫi ngѭӡi mà ăn uӕng. Có ngѭӡi vì không có vӧ con, nên không ÿi nҩu cѫm, có ngѭӟi tuy có vӧ song vӧ mҳc buôn gánh bán Eѭng, nên lҥi quán mua cѫm ăn cho tiӋn mà có ngѭӡi trong nhà có vӧ sҹn, vӧ ÿã lo cѫm nѭӟc cho mà cNJng lҥi quán mua rѭӧu uӕng rӗi làng-nhҵng ÿӇn mӝt hai giӡ ÿӗng-hӗ cNJng chѭa dӭt. Chӏ Năm TiӅn ngӗi tҥi bӃp mà kho nҩu. Ðӭa con gáí, tên là con Cѭӣng, thì lo bӟi cѫm múc cá không hӣ tay. Còn ÿӭa con trai, tên là Cu, thì lăng-xãng lo bѭng dӑn. Bàn nҫy hai ba ngѭӡi ngӗi ăn cѫm, tuy gҥo không ÿѭӧc trҳng, ÿӗ ăn không có gì, song ăn coi ngon quá. Bàn kia năm ba ngѭӡi ăn rӗi, nên ngӗi chѫi ngѭӡi hút thuӕc, kҿ xӍa răng, nói chuyӋn om-sòm, chѭӣi thӅ vang rân, coi tӵ-do mà lҥi tӵ ÿҳc lҳm, Phía trong có mӝt tӕp chӯng mѭӡi Pҩy ngѭӡi, dөm nhau lҥi trên mӝt bӝ ván nhӓ mà ÿánh bài cào, ÿàn-ông có, ÿàn-bà có, con trai có, con gái có, lӡi qua tiӃng lҥi cãi-cӑ inh-ӓi. Chӏ Năm TiӅn ÿang xӟi nӗi cѫm, chӏ nghe