
VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI
VĂN HỌC AFGHANISTAN
KHALED HOSSEINI
NGÀN MẶT TRỜI
RỰC RỠ
NGUYỄN THỊ HƯƠNG THẢO dịch
NHÃ NAM
NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC
Hà Nội - 2010
1
Lần đầu tiên nghe thấy từ harami, Mariam mới năm tuổi.
Đó là một ngày thứ Năm. Chắc là thế rồi, vì Mariam nhớ hôm đó mình
rất bồn chồn và lo lắng, mà cô bé chỉ như vậy vào thứ Năm, ngày bố Jalil đến
kolba* thăm cô. Trước đó, trong lúc chờ đợi đến khoảnh khắc khi cuối cùng
cô cũng được nhìn thấy bố vẫy tay băng qua cánh đồng cỏ rập rờn cao ngang
gối, Mariam bắc ghế để lấy bộ đồ trà Trung Hoa của mẹ xuống. Bộ đồ uống
trà này là di vật duy nhất mà mẹ Mariam, Nana, được thừa hưởng từ người
mẹ đã qua đời khi Nana mới tròn hai tuổi. Nana yêu quý từng chiếc tách sứ
màu xanh trắng, đường cong duyên dáng của vòi ấm, những con chim sẻ,
những bông cúc vẽ bằng tay và cả con rồng, biểu tượng xua đuổi cái ác, trên
chiếc bát đựng đường.
Túp lều hoặc căn nhà được dựng lên một cách sơ sài, tạm bợ.
Rồi chiếc bát đựng đường đó đã trượt khỏi tay Mariam, rơi xuống sàn gỗ
của kolba và vỡ tan.
Khi Nana nhìn thấy chiếc bát, mặt bà đỏ bừng, môi trên run rẩy, còn đôi
mắt, cả con mắt nhìn kém và con mắt còn tinh, nhìn Mariam trừng trừng.
Nana trông tức giận đến mức Mariam sợ rằng jinn* sẽ lại nhập vào người bà
lần nữa. Nhưng jinn không xuất hiện, lần đó thì không. Thay vì vậy, Nana
chộp lấy cả hai cổ tay Mariam kéo lại gần mình, và cô bé nghe thấy từng lời
mẹ nói qua hàm răng nghiến kèn kẹt: “Mày là đồ harami hậu đậu. Phần
thưởng cho những gì tao phải chịu đựng là thế này đây. Một harami vụng về,
làm vỡ vật gia bảo.”
Một nhân vật trong quan niệm của người Hồi giáo, không tồn tại trên dương gian mà sống dưới lòng
đất, có hình hài như người.
Lúc đó Mariam không hiểu. Cô bé không biết harami - con hoang - nghĩa
là gì. Cô bé cũng chưa đủ lớn để nhận thức được sự bất công, để hiểu rằng
chính những kẻ tạo ra harami mới có lỗi chứ không phải harami, người chỉ
có mỗi một tội là đã được sinh ra. Nhưng qua cách nói của mẹ Nana, Mariam
đã đoán ra harami là thứ gì đó xấu xa và đáng kinh tởm, giống như lũ côn
trùng, như những con gián luôn bị mẹ Nana vừa nguyền rủa vừa quét cho
chạy tán loạn ra khỏi kolba.
Khi Mariam lớn hơn một chút, cô bé đã hiểu ra. Chính cái cách mẹ Nana
thốt ra từ đó - không phải nói ra mà là phun nó vào mặt Mariam - khiến cô bé
cảm nhận được đầy đủ sự đau đớn của harami. Và rồi cô bé cũng hiểu được
mẹ Nana muốn nói gì, rằng harami là một thứ không được mong muốn; rằng
cô, Mariam, là một con người không được pháp luật công nhận và sẽ chẳng
bao giờ được biết đến những thứ người khác có một cách danh chính ngôn
thuận, như sự yêu thương, gia đình, tổ ấm hay được mọi người chào đón.
Bố Jalil không bao giờ gọi Mariam bằng cái tên đó. Ông nói cô bé là
bông hoa nhỏ của ông. Ông thích đặt cô vào lòng và kể chuyện cho cô nghe,
như có lần, ông kể rằng Herat, thành phố nơi Mariam được sinh ra vào năm
1959, từng một thời là chiếc nôi của nền văn hóa Ba Tư, là quê hương của
nhiều nhà văn, họa sĩ và các vị Sufi*.
Nhà tu theo đạo Sufism, nhánh thần bí của Hồi giáo.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Xem để xem đầy đủ.